Tag: نرخ مرگ و میر مادران

«نرخ مرگ و میر مادران» یک شاخص توسعه است!

، ۲۱ آذر ۱۳۹۲

سازمانی جهانی بهداشت (WHO)، شاخص «نرخ مرگ و میر مادران» (Maternal Mortality Rate) را اینگونه تعریف می کند: مرگ یک زن در دوران بارداری یا تا ۶ هفته پس از پایان بارداری (بدون توجه به طول مدت و جایگاه بارداری) به هر علتی که به خاطر بارداری تشدید شده باشد یا مربوط به اقدام‌های پزشکی ـ مامایی در بارداری باشد (۱).

اما نکته‌ی مهم این است که «نرخ مرگ و میر مادران» (MMR) فقط یک شاخص بهداشتی نیست! این شاخص آنقدر اهمیت دارد، که بانک جهانی آن را یکی از «شاخص‌های توسعه» به حساب می آورد (۲). علتش هم واضح است: کاهش MMR نشان دهنده‌ی وجود نظام پزشکی توسعه یافته، بیمارستان‌ها و زایشگاه‌های پیشرفته، جاده‌های گسترده، وجود آمبولانس‌ها در اقصا نقاط کشور، و غیره و غیره و از همه‌ی اینها مهمتر، دسترسی «همه‌ی مردم» به این امکانات است. هیچ کشوری نمی‌تواند با تنها ارتقای قسمتی از نظام بهداشتی (مثلا بیمارستان‌ها و زایشگاه‌های چند شهر بزرگ)، این شاخص را ارتقا بخشد.

در ایران، نرخ مرگ و میر مادران ۲۱ در ۱۰۰/۰۰۰ است (آمار مربوط به سال 2013). یعنی در هر صدهزار بارداری، ۲۱ مورد موجب مرگ زن باردار می‌شود. این رقم در قیاس با کشورهای اروپایی (۴-۶ در صدهزار) عدد خوبی نیست؛ با این حال باید توجه داشت که حتا در ایالات متحده‌ی آمریکا نیز، MMR مانند ایران  ۲۱ در ۱۰۰/۰۰۰ است (۳). دلایل مساوی بودن MMR در ایران و آمریکا، خارج از محدوده‌ی این نوشته است.

نکته‌ی مهم: ايران از نظر بهبود شاخص مرگ مادران باردار رتبه سوم دنيا را دارد (۴ و ۵).

نرخ مرگ و میر مادران در دوران بارداری در ایران Maternal Mortality Rate (MMR) in Iran

نرخ مرگ و میر مادران در دوران بارداری در ایران Maternal Mortality Rate (MMR) in Iran

 

محرک اصلی نوشته شدن این متن، نوشته ای از آقای +Mohammad Moeini بود (۶). در نوشته‌ای مرگ یک زائو در اهواز و درخواست یکی از نمایندگان مجلس خبرگان رهبری خوزستان برای توقف کاهش جمعیت را در کنار هم آورده و خواننده‌ی عوام را به این اشتباه می‌اندازد که اگر امکانات بهداشتی نیست، پس چرا تبلیغ افزایش جمعیت؟!

حمیدرضا صالحی (+Hamidreza Salehi) به طنز نوشته است که مهمترین عامل افزایش طلاق نیز افزایش ازدواج است!

بر همین وزن آیا می‌توان گفت بهترین راه کاهش مرگ و میر مادران در ایران، باردار نشدن است؟!

روشنگری در مورد این مغلطه، کار سختی نیست:

اولا ـ «نرخ» مرگ و میر مادران (MMR) باید مد نظر قرار گیرد نه «موارد» مرگ و میر! در نموداری که به این نوشته ضمیمه کرده ام، روند کاهش MMR در ایران پس از انقلاب اسلامی را مشاهده می‌کنید که بیانگر بهبود سریع این شاخص است.

ثانیا ـ مهمترین علت تغییر سیاست نظام برای افزایش جمعیت، بهبود توسعه‌ی کشور است. * بر این اساس، از آن جایی که MMR یک شاخص توسعه است، بهبود آن فقط با پیشرفت و توسعه ممکن می‌شود نه با توقف رشد جمعیت. به عبارت دیگر، کاهش جمعیت، لزوما به توسعه منجر نمی‌شود و بنابر این، لزوما به بهبود MMR – که یک شاخص توسعه است – منجر نخواهد شد.

_____________________________________
* در این نوشته قصد ندارم در مورد درستی یا نادرستی این فرض بنویسم که «افزایش جمعیت موجب پیشرفت و توسعه خواهد شد» (حقیقتش این است که خودم هم هنوز در مورد این فرضیه مطمئن نیستم!). فرایندهای اجتماعی ـ اقتصادی، به شدت چند عاملی (مولتی فاکتوریال) هستند و بسیاری اوقات از فرمول‌های ساده‌ی ریاضی که در ذهن ما هستند، تبیعیت نمی‌کنند. دست کم ما تجربه‌ی دیگر کشورهای صنعتی را داریم که هیچکدام در اوج توسعه و پیشرفت، رشد جمعیتی به کمی رشد جمعیت فعلی ایران نداشته اند!
این گفته‌ها از بزرگان اقتصاد دنیا نیز، قابل توجه است: تأثیر جمعیت بر اقتصاد
https://plus.google.com/u/0/100979543863804030648/posts/YPhSewRydCe
_____________________________________

۱- www.who.int/healthinfo/statistics/indmaternalmortality
۲- data.worldbank.org/indicator/SH.STA.MMRT
۳- http://1.usa.gov/1gZN3h7
۴- http://bit.ly/18CUcBF
۵- unfpa.org/public/home/news/pid/10730
۶- https://plus.google.com/105885241258375918436/posts/cGfvsENy9Kj

، ۲۱ آذر ۱۳۹۲
در گروه: اجتماعی, پزشکی

Leave a Comment :, , , , , , , more...